|
|
خبرگزاري مهر: 60 سال پس از نخستين
کاوش انجام شده در غار "پبده" زيستگاه اولين انسانهاي ساکن
فلات ايران در 15 هزار سال پيش توسط پرفسور "گريشمن"
باستان شناس فرانسوي، اين غار بار ديگر مورد کاوش قرار
گرفت.
اين
غار در منطقه خوش آب و هواي لالي در دل کوه "انبار سفيد"
از کوههاي کوهپايه اي زاگرس در شمال استان خوزستان و هم
مرز با چهارمحال و بختياري است که سرزميني سرشار از
چشمهها، رودخانهها و آبشارها به شمار ميآيد.
شواهد و مدارک
پيشينه تاريخي و کهن منطقه لالي تنها در غار پبده خلاصه
نمي شود چرا که اين منطقه منحصر به فرد محل واقع شدن
تپههاي باستاني سومريها، پلهاي قديمي اوسور و تراز،
عمارت تاريخي بنهوار، قلعههاي مش مرداسي و چکاني،
امامزاده و زيارتگاههاي باباحسن، بابا روزبهان، حاجي محمد
و حاجي علي، آبشار آرپناه و آسيابهاي قديمي مربوط به دوره
ساساني، گرمابه بابا احمد، چشمههاي آب گرم و معدني و
دهها محوطه باستاني و گردشگري ديگر نيز هست.
اين بخش از آثار
باستاني و ميراث فرهنگي لالي با توجه به اينکه روي زمين
واقع شده اند از ديد گردشگران و علاقمندان پنهان نمانده و
کمابيش شناخته شده محسوب مي شوند. اما غار عميق، بزرگ و
تاريک پبده که بر اساس بررسيهاي پروفسور رومن گريشمن در
سال 1949ميلادي مشخص شد 15 هزار سال پيش و همزمان با عصر
پارينه سنگي نخستين زيستگاه انسانها در فلات ايران بوده،
تاکنون ناشناخته مانده است.
اين باستان شناس
فرانسوي در آن کاوش که تنها بررسي کارشناسي انجام گرفته در
غار پبده از گذشته تاکنون بوده است، قديمى ترين آثار سکونت
انسان در فلات ايران را کشف کرد. گريشمن معتقد بود آثار به
جا مانده از مردماني که 15 هزار سال پيش در اين غار مى
زيستند نشان مي دهد آنها اجداد بختياريهاي امروزي هستند.
اين غار در دهه
40 توسط پرفسور گريشمن باستان شناس فرانسوي شناسايي و مورد
تحقيق قرار گرفته که در آن ابزارآلات و آثار سکونت
انسانهاي اوليه در حدود 15 هزار سال پيش را کشف کرد ولي پس
از آن هيچ کس به طور دقيق اين محل را مورد ارزيابي و
مطالعه باستان شناسي قرار نداده است.
بر اساس مشاهدات
انجام گرفته اين غار دهانه کوچکي دارد ولي داخل آن بسيار
گسترده است در حين حال بسيار تاريک، نمناک و پر از خفاش و
حشرات مختلف است و تا کنون کسي اطلاعات مستندي از عمق و
ابعاد درون غار ارائه نداده است.
به گفته مردم
محلي غار پبده بسيار طولاني است
غار 114 متر طول
دارد و در انتهاي غار تونلي کم عرض وجود دارد که يک حفره
آبي محسوب مي شود.
درون غار سه حفره وجود دارد که امکان
حرکت انسان به صورت ايستاده در آن وجود ندارد. اين دالان
هاي هوايي مثل سفره هاي زير زميني آبراه محسوب مي شوند. از
سويي تونل هاي وسط غار به حفره هاي کف غار راه دارند. يک
تونل در انتها وجود دارد که دو رگه دارد که يکي بعد از دو
راهرو بسته مي شود و ديگري راه مار پيچ است که بعد از عبور
از حفره يي به عرض 70 سانتي متر به علت ريزش سقف و جمع
آوري املاح نيمه بسته مانده است.
سنگ چيني هاي درون غار، باستاني بودن
سکونتگاه عشاير در اين منطقه را مشخص مي کند. در وسط غار
حفره اي بزرگ در کف وجود دارد که تشکيل حوزچه اي داده است
که احتمالا براي آب انبار استفاده مي شد.
اندازه گيري هاي
انجام شده نشان میدهد که ارتفاع دهانه غار تا بستر رودخانه
فصلي که از کنار کوه انبار سفيد مي گذرد بالغ بر 70 متر
است و يکي از ويژگيهاي غار پبده اين است که به دليل
برخورداري از ورودي و خروجي امکان تجمع گازهاي متساعد در
آن وجود ندارد، طول دهانه ورودي اول غار 40/5 متر و ارتفاع
آن سه متر است و همچنين دهانه اول تا دهانه دوم 6 متر
فاصله دارد.
همچنين ارتفاع دهانه دوم يک متر و 10
و عرض از سقف آن سه متر و 10 سانتيمتر است. از
دهانه غار به طول
90 متر که وارد غار شويد حفره اي هوايي وجود دارد که در
سمت چپ از سقف غار بيشترين ارتفاع را به طول تقريبي 28 متر
به خود اختصاص داده است.
کمترين عرض غار
پبده 6 متر و بيشترين عرض غار 70 متر و 19 سانتي متر
اندازه گيري شد. همچنين کمترين ارتفاع تالار اصلي غاز دو
متر و بيشترين ارتفاع آن 28 متر است.
از ديگر نشانه
هاي موجود در غار پبده وجود يک استراحتگاه حجاري شده به
فاصله 6 متري از دهانه ورودي سمت راست غار و در ارتفاع دو
متري با ابعاد سه متر در يک متر است.
علاوه بر اين در طول غار لايه اي نرم
وجود داشت که پس از بررسي و اندازه گيري متوجه انباشته شدن
و فشردگي 40 سانتي متر کود حيواني در کف اين غار شديم.
اين غار
قرار است در فهرست آثار ملي به ثبت برسد، گفت: در صورتيکه
سازمان ميراث فرهنگي امکانات لازم را براي ايجاد راه
دسترسي و پاکسازي داخل اين مکان تامين کند اين غار مي
تواند يکي از گردشگاه هاي طبيعي و با ارزش خوزستان محسوب
شود.
وجود تالاري بزرگ و قرار گرفتن در
مسير کوچ عشاير از ديگر ويژه گي هاي اين غار محسوب مي شود.
در 60 متري غار از طاق و بدنه غار به
پائين به دليل ريزش آب سفره هاي زير زميني وجود جلبک ها
نشان از تداوم حرکت آب در اين مسير را دارد.
در انتهاي غار يک
سقف گنبدي زيبا به صورت سنگ يک پارچه سفيد از جنس خارا با
روکش سفيد گچي وجود داشت که تشکيل خال هاي منظم بي شباهت
به نشيمن گاه خفاش ها و يا پوست پلنگ نبود.
علاوه بر اين در عمق غار تاريخي و
ناشناخته پبده به جز خفاش، جانوراني و حشرات منحصر به فردي
ديگري زندگي مي کنند که مشابه آنها کمتر در فضاي باز
مشاهده شده است. |
|
